I. Giới thiệu chung
1. Tác giả- Tác phẩm
* Tác giả(1893-1954)
- Quê: Lộc Hà- Từ Sơn- Bắc Ninh
- Là một trong những nhà văn xuất sắc nhất của trào lưu VH hiện thực phê phán trước CMT8
- Ngoài viết văn NTT còn là một học giả, một nhà báo.
* Tác phẩm
- Tiểu thuyết “Tắt đèn” đăng báo 1937, in thành sách 1939, là tác phẩm tiêu biểu của NTT và là tác phẩm xuất sắc của dòng VH
HT phê phán VN giai đoạn 1930-1945
- Đoạn trích: “Tức nước vỡ bờ” trích trong chương XVIII của tác phẩm
2. Chú thích
3. Bố cục
- Đoạn 1: Từ đầu…có ngon miệng hay không -> chị Dậu chăm sóc chồng
- Đoạn 2: Còn lại -> chị Dậu đương đầu với bọn tay sai
II. Tìm hiểu văn bản
1. Đọc
2. Tìm hiểu văn bản
a. Nhân vật cai lệ và người nhà lí trưởng
* Cai lệ: Là viên cai chỉ huy một tốp lính lệ
- Tiến vào nhà sầm sập
- Gõ đầu roi xuống đất, thét bằng giọng khàn khàn
- Trợn ngược hai mắt, quát, giọng hầm hè
- Đánh chị Dậu, sấn đến để trói anh Dậu
-> Hống hách, thô bạo, vô nhân tính
*Người nhà lí trưởng: là tay sai đắc lực của lí trưởng
- Quát tháo, ăn nói mỉa mai
- Lóng ngóng, không dám hành hạ anh Dậu
- > là kẻ tán tận lương tâm nhưng chưa mất hết nhân tính
=>Chúng là đại diện cho XHPK đương thời tàn bạo, bất công, phi lí
=> NT: Khắc hoạ nhân vật qua lời nói, cử chỉ, hành động
b. Nhân vật chị Dậu
* Tình cảnh gia đình
- Nợ sưu nhà nước chưa trả được
- Anh Dậu ốm mà vẫn có thể bị trói, bị đánh bất cứ lúc nào(vì chưa có tiền nộp sưu cho người em ruột chết từ năm ngoái)
- Trong nhà không còn một hạt gạo
-> Rất khó khăn và đáng thương
* Chị Dậu chăm sóc chồng
- Quạt cho cháo nguội
- Rón rén bưng đến động viên chồng ăn
-> Đảm đang, dịu hiền và hết lòng yêu thuơng chồng con
* Đối phó với cai lệ và người nhà lí trưởng
- Giọng run run, van xin tha thiết-> xưng hô: cháu- ông(dưới - trên)
- Cãi lại -> xưng hô tôi- ông(ngang hàng)
- Nghiến hai hàm răng, túm cổ tên cai lệ, ấn dúi ra cửa, lẳng cho người nhà lí trưởng một cái -> xưng hô: bà- mày(trên dưới)
-> Chuyển từ đấu lí sang đấu lực, thay đổi cách xưng hô phù hợp diễn biến tâm lí, hoàn cảnh
=> lòng thương yêu chồng con, lòng căm thù áp bức đã tạo nên sự phản kháng mãnh liệt.
=> Người ND khi bị dồn nén, áp bức đến cùng họ đã có sự đấu tranh
- NT:Khắc hoạ tính cách nhân vật qua cử chỉ, lời nói, hành động; kết hợp TS - MT-BC
III. Tổng kết và luyện tập
1. Tổng kết
* Nội dung
- Vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của XHPK đương thời đã đẩy người ND vào tình cảnh cực khổ khiến họ phải liều mạng chống lại
- Toát lên vẻ đẹp của người PNND vừa giàu lòng yêu thương chồng con vừa có sức sống tiềm tàng, mạnh mẽ.
* Nghệ thuật
- Khắc hoạ rõ nét hai tuyến nhân vật qua miêu tả diễn biến tâm lí, hành động, lời nói
- Kết hợp TS - MT- BC